Vardiya çizelgesi, bir ekipte kimin hangi gün ve saatte çalışacağını gösteren haftalık plandır. İyi bir çizelge; iş yükünü, personel uygunluğunu ve yasal çalışma sınırlarını birlikte gözetir. Hazırlarken sırasıyla ihtiyaç belirlenir, kişiler yerleştirilir; sonra çakışma, fazla mesai ve dinlenme süreleri kontrol edilip plan ekiple paylaşılır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki görüş değildir. Özel durumlar için bir uzmana danışın.
Vardiya çizelgesi hazırlamanın adımları
- İhtiyacı çıkar. Haftanın hangi gün ve saatlerinde kaç kişiye ihtiyaç olduğunu belirle; yoğun ve sakin saatleri ayır.
- Uygunluğu topla. Çalışanların izinlerini, tercih ettikleri saatleri ve kısıtlarını (okul, ikinci iş, sağlık) önceden al.
- Kişileri yerleştir. İhtiyaç ile uygunluğu eşleştir; deneyimli ve yeni çalışanları aynı vardiyada dengele.
- Kontrol et. Aynı kişi iki yere yazılmış mı, haftalık saat 45'i aşıyor mu, iki vardiya arası dinlenme yeterli mi — hepsini gözden geçir.
- Paylaş ve güncelle. Çizelgeyi herkesin görebileceği tek bir yerde yayınla; değişiklikleri anında duyur.
Örnek: haftalık vardiya tablosu
Küçük bir ekip için basit bir tablo, işi netleştirmek için genellikle yeterlidir:
| Personel | Pzt | Sal | Çar | Per | Cum | Toplam | Fazla Mesai |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ali Yılmaz | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 40 | 0 |
| Ayşe Demir | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | 45 | 0 |
| Mehmet Kaya | 9 | 9 | 9 | 9 | 10 | 46 | 1 |
Son kolon, haftalık 45 saati aşan kısmı fazla mesai olarak işaretler. Hazır bir başlangıç için ücretsiz vardiya planlama Excel şablonumuzu kullanabilirsin.
Vardiya düzenine göre örnek çizelgeler
Ekip yapısı ve hizmet saatlerine göre en sık kullanılan dört vardiya deseni ve her birinin toplam saat kontrolü aşağıdadır. Tablolardaki "planlanan toplam", görünen vardiya aralıklarının toplamıdır; ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmadığından fiili çalışma süresi ayrıca hesaplanmalıdır.
2'li vardiya — 12/24 döngüsü (2 ekip)
12 saatlik planlanan vardiya aralığını 24 saatlik dinlenmeyle döndüren iki ekipli örnek:
| Ekip | Pzt | Sal | Çar | Per | Cum | Cmt | Paz | Planlanan toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ekip A | 08:00–20:00 | 20:00–08:00 | — | 08:00–20:00 | 20:00–08:00 | — | 08:00–20:00 | 60 sa. |
| Ekip B | 20:00–08:00 | — | 08:00–20:00 | 20:00–08:00 | — | 08:00–20:00 | 20:00–08:00 | 60 sa. |
İki ekibin 12 saatlik planlanan vardiya aralıklarını 24 saatlik dinlenme dönemleriyle nasıl döndürebileceğini gösteren bir örnektir. İki ekip tek başına kesintisiz 24 saat hizmet kapsamı sağlamaz; 24/7 operasyonlarda ekip sayısı ve kapsama ayrıca planlanmalıdır.
- Haftalık 45 saat: Genel çalışma süresi ve kanuni normal çalışma süresidir; aşan fiili çalışmalar fazla çalışma hükümlerine tabi olur.
- Ara dinlenme: Çalışma süresinden sayılmaz.
- Günlük fiili çalışma: 11 saati aşamaz.
- Vardiyalar arası dinlenme: İki çalışma dönemi arasında 11 saatten az dinlenme olamaz.
Bu genel çerçeve standart 4857 işçisi için geçerlidir; özel statü, sektör ve toplu iş sözleşmesi istisnaları ayrıca değerlendirilmelidir.
3'lü 8 saatlik vardiya — 4 ekip dönen
Sabah 06:00–14:00 · Akşam 14:00–22:00 · Gece 22:00–06:00 · İ = İzin/dinlenme
| Ekip | Pzt | Sal | Çar | Per | Cum | Cmt | Paz | Planlanan toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ekip A | Sabah | Akşam | Gece | İ | Sabah | Akşam | Gece | 48 sa. |
| Ekip B | Akşam | Gece | İ | Sabah | Akşam | Gece | İ | 40 sa. |
| Ekip C | Gece | İ | Sabah | Akşam | Gece | İ | Sabah | 40 sa. |
| Ekip D | İ | Sabah | Akşam | Gece | İ | Sabah | Akşam | 40 sa. |
Günün sabah, akşam ve gece olmak üzere üç vardiyada kapsanması gereken operasyonları örnekler. Her gün üç ekip görev alırken bir ekip izin/dinlenme dönemindedir; sıra ekipler arasında dönüşümlü ilerler.
- Haftalık 45 saat: Genel normal çalışma süresidir; aşan fiili süreler fazla çalışma rejimi bakımından ayrıca değerlendirilir.
- Gece çalışması: Günlük sınır 7,5 saattir; kaynakta istisnaları olduğu ayrıca belirtilir.
- Vardiyalar arası dinlenme: İki çalışma dönemi arasında en az 11 saat dinlenme sağlanmalıdır.
- Denkleştirme: Standart durumda 2 aydır; günlük 11 saat sınırı denkleştirme döneminde de geçerlidir.
Özel sektör ve çalışan statüsü istisnaları ayrıca değerlendirilmelidir.
Haftalık sabit vardiya
09:00–17:00 planlanan aralık · 30 dakika ara dinlenme · 7,5 saat fiili çalışma
| Personel | Pzt | Sal | Çar | Per | Cum | Cmt | Paz | Fiili toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Örnek Personel 1 | 09–17 | 09–17 | 09–17 | 09–17 | 09–17 | 09–17 | İzin | 45 sa. |
Haftanın belirli günlerinde aynı saat aralığında çalışan ekipler için sabit vardiya modeli daha kolay okunabilir bir plan sunar; çalışma ve izin günlerinin az değiştiği operasyonlarda planlamayı sadeleştirir.
- Haftalık 45 saat: Standart 4857 kapsamındaki çalışanlar için genel normal çalışma süresidir.
- Ara dinlenme: Çalışma süresinden sayılmaz.
- Günlük fiili çalışma: 11 saati aşamaz.
- Hafta tatili: Her yedi günlük dönem içinde en az 24 saat kesintisiz hafta tatili esastır.
- Vardiyalar arası dinlenme: İki çalışma dönemi arasında en az 11 saat dinlenme bulunmalıdır.
Güvenlik — 12/24 vardiya örneği (3 ekip)
Gündüz 08:00–20:00 · Gece 20:00–08:00 · İ = İzin/dinlenme. 24 saatlik kesintisiz kapsama için 3 ekip kullanılmıştır.
| Ekip | Pzt | Sal | Çar | Per | Cum | Cmt | Paz | Planlanan toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ekip A | Gündüz | Gece | İ | Gündüz | Gece | İ | Gündüz | 60 sa. |
| Ekip B | Gece | İ | Gündüz | Gece | İ | Gündüz | Gece | 60 sa. |
| Ekip C | İ | Gündüz | Gece | İ | Gündüz | Gece | İ | 48 sa. |
12/24 rotasyonu, gündüz ve gece dönemlerinde sürekli görevli gerektiren güvenlik operasyonlarının vardiya yapısını göstermek için kullanılabilir. Üç ekipli örnekte ekipler gündüz, gece ve dinlenme arasında dönüşümlü ilerleyerek 24 saatlik kapsama sağlar. Aynı yapı güvenlik sektörü sayfamızda daha geniş anlatılır.
- Haftalık 45 saat: Genel normal çalışma süresidir; aşan fiili çalışma fazla çalışma hükümleri bakımından ayrıca değerlendirilir.
- Günlük fiili çalışma: 11 saati aşamaz.
- Gece çalışması: 7,5 saat sınırı vardır; bazı çalışan ve sektör gruplarında istisnalar bulunur.
- Vardiyalar arası dinlenme: İki çalışma dönemi arasında en az 11 saat dinlenme sağlanmalıdır.
Bu tablo hukuki uygunluk beyanı değil, örnek bir vardiya desenidir.
Vardiya çizelgesini elle değil tek bir yerden yönetmek isteyenler için ROTA'nın vardiya planlama özelliğine göz atabilirsin — çakışmayı uyarır, dinlenme sürelerini ve fazla mesaiyi otomatik hesaplar.
Çizelgede yasal sınırlar
Vardiyaları kurarken gözetilmesi gereken temel sınırlar şunlardır:
- Haftalık 45 saat: Bu süreyi aşan çalışma fazla mesai sayılır ve zamlı ödenir. Fazla çalışma yılda 270 saati aşamaz.
- İki vardiya arası 11 saat: İki çalışma dönemi arasında en az 11 saat kesintisiz dinlenme verilmelidir.
- Haftalık 24 saat dinlenme: Çalışana, yedi günlük dönem içinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili tanınmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Çakışmaları görmemek. Aynı kişiyi iki yere yazmak, elle tutulan çizelgelerde kolayca gözden kaçar.
- Molayı hesaba katmamak. Ücretsiz molalar düşülmezse haftalık toplam saat şişik görünür.
- Son dakika değişikliğini duyurmamak. WhatsApp'tan yapılan değişiklik, herkesin güncel planı gördüğü anlamına gelmez.
Excel'den dijital planlamaya
Excel başlangıç için yeterlidir, ama ekip büyüdükçe çakışmalar, izinler ve değişiklikler tek tabloda zor yönetilir. Bu noktada planı tek yerden kurup ekibin telefonuna anında ileten bir araç işi kolaylaştırır. ROTA vardiyayı sürükle-bırak planlar, çakışmayı uyarır ve giriş-çıkışla gerçek saatleri fazla mesaiye kadar hesaplar.
Sıkça sorulan sorular
Önce haftalık iş yükünü ve gerekli personel sayısını çıkarın, çalışanların uygunluk ve izinlerini toplayın, sonra günlük-saatlik ihtiyaca göre kişileri yerleştirin. Son adımda çakışmaları, fazla mesaiyi ve dinlenme sürelerini kontrol edip çizelgeyi ekiple paylaşın.
Personel adları, haftanın günleri ve saat kolonları, her çalışanın toplam haftalık saati, fazla mesai işareti ve hafta tatili günleri bulunur. Çizelge, herkesin görebileceği tek bir yerde güncel tutulmalıdır.
Türkiye’de haftalık yasal çalışma süresi 45 saattir. Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla mesai sayılır ve zamlı ödenir; çizelgeyi kurarken bu sınırı gözetmek gerekir.
İki çalışma dönemi arasında en az 11 saat kesintisiz dinlenme verilmelidir. Ayrıca çalışana, yedi günlük dönem içinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili tanınmalıdır.
Evet, küçük ekipler için Excel şablonu iyi bir başlangıçtır. Ekip büyüdükçe çakışmalar ve son dakika değişiklikleri Excel’de zor yönetilir; bu noktada dijital planlama araçları işi kolaylaştırır.
2’li vardiyada ekipler iki çalışma grubuna ayrılır ve işletmenin açık olduğu saatlere göre farklı zaman aralıklarına yerleştirilir. Önce kapsanması gereken saatler, ardından vardiya başlangıç-bitişleri ve dinlenme dönemleri belirlenir. 12/24 gibi özel bir rotasyon kullanılacaksa ekip sayısının ihtiyaç duyulan toplam kapsama için yeterli olup olmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
3’lü vardiya sistemi, günün genellikle sabah, akşam ve gece olmak üzere üç çalışma dönemine ayrıldığı vardiya modelidir. 24 saat çalışan operasyonlarda bu üç zaman dilimine farklı ekipler atanabilir. Dört ekipli dönen modelde üç ekip vardiyada çalışırken dördüncü ekip izin/dinlenme döneminde olur ve görev sırası düzenli olarak değişir.
Önce sabah, akşam ve gece vardiyalarının saatleri belirlenir. Dört ekipten üçü bu vardiyalara atanırken bir ekip izinli bırakılır. Sonraki gün ekipler bir sonraki vardiyaya veya izin dönemine geçirilerek rotasyon devam ettirilir. Çizelge tamamlandığında her ekip için toplam saat ve ardışık vardiyalar arasındaki dinlenme süreleri ayrıca kontrol edilmelidir.
12/24 modelinde bir vardiya 12 saatlik planlanan çalışma aralığını, ardından gelen 24 saat ise dinlenme dönemini ifade eder. Çizelge hazırlanırken vardiyaların başlangıç ve bitiş saatleriyle birlikte ihtiyaç duyulan hizmet kapsamı dikkate alınmalıdır. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmadığından planlanan vardiya süresi ile fiili çalışma süresi birbirinden ayrı hesaplanmalıdır.
Önce çalışanın veya ekibin hafta boyunca görev aldığı vardiyaların süreleri tek tek hesaplanır ve toplanır. Ara dinlenmeleri fiili çalışma süresine dahil edilmemelidir. Örneğin altı gün boyunca günlük 7,5 saat fiili çalışma yapan bir personelin haftalık toplamı 6 × 7,5 = 45 saat olur.
Öncelikle güvenlik noktasının hangi saatlerde kesintisiz görevli gerektirdiği belirlenir. Ardından gündüz, gece ve dinlenme dönemleri ekipler arasında dağıtılır. 24 saat kesintisiz kapsama gereken bir modelde yalnız vardiya süresine değil, aynı anda gerekli ekip sayısına ve vardiyalar arasındaki dinlenme dönemlerine de bakılmalıdır.
İlgili yazılar
Puantaj Nasıl Tutulur? Adım Adım Rehber (2026)
Puantaj nedir, yasal olarak nasıl tutulur, hangi bilgiler kaydedilmeli? Excel ve dijital yöntemlerle doğru puantaj tutmanın pratik rehberi.
RehberFazla Mesai Hesaplama: Ücret ve Zam Oranları (2026)
Fazla mesai nasıl hesaplanır, saatlik ücret zammı ne kadar, haftalık 45 saat sınırı nasıl işler? Örnek hesaplamalarla net anlatım.
KVKKKVKK 2026/921: Biyometrik Mesai Takibi Kararı
KVKK 2026/921 kararı biyometrik mesai takibini nasıl değerlendiriyor? Parmak izi, yüz tanıma, selfie ve alternatif PDKS yöntemlerini inceleyin.